Thurn & Taxis in 2012 opnieuw uit de startblokken

 

Ondanks een afgeleverde vergunning (2010) en veel plannen lijkt het alweer een hele tijd rustig op en rond Thurn & Taxis (T&T). De Havenlaan even buiten beschouwing gelaten. In die relatieve luwte werden geesten gekneed en plannen bijgespijkerd. Plannen die deze herfst waarschijnlijk en masse uit de grond gaan poppen. Een overzicht! En een kritische kijk!

Ter herinnering: de eigenaars van de volledige T&T-site hebben momenteel een vergunning op zak om precies 218.327 m² te ontwikkelen. 187.868 m² voor woningen, 59.792 voor handelszaken, 22.830 m² voor voorzieningen (bvb. crèches of scholen) en 14..792 m² voor productie- en logistieke activiteiten.  Blijft over: 8,2 ha groen, waarvan 2,19 ha beplante bermen en 1,47 ha binnen- en privétuinen. En dit enkel en alleen op wat we de ‘6A’ noemen! (zie kaart)

Nu beweegt er ook wat op de aanpalende stukken van de site en in de directe omgeving. Het meest in het oog springen echter de parkplannen.  Plannen, want het gaat om een serie van parken.

I. Leve de park(r)evolutie!

In 2010 zocht Leefmilieu Brussel iemand om een ‘coherente en ambitieuze’ strategische visie uit te denken voor de keten van parken op en rond T&T. Geen overbodige luxe gezien de vele plannen die zonder al te veel samenhang in de pijplijn zaten. In september besloot een jury onder leiding van de Brusselse bouwmeester die opdracht aan de Parijse landschapsarchitect Michel Desvigne te geven. Exact een jaar later is zijn synthesenota af. Een nota die, wanneer u dit leest, waarschijnlijk het fiat kreeg van de regering. Een voorsmaakje – de echte scoop wil het kabinet van de minister van Leefmilieu voor zichzelf houden - in dit artikel.

De T&T-vallei

Wie het plangebied vanuit de lucht bekijkt, lijkt wel naar een oude Zenne-arm te kijken. Eentje die als een delta uitwaaiert naar het kanaal. Een omzoomde vallei van pelouse blijkt bovendien een zeer typische Brusselse parkvorm, die vooral in de 19e eeuw opgang maakte. Men wil verder werken op dit concept maar er wel degelijk een 21ste-eeuwse update van maken. Zo zou de ‘vallei’ van de spoorwegbedding, op het moment dat ze het T&T-terrein bereikt, op subtielere wijze worden doorgetrokken richting kanaal. Waarmee uitnodigende (lees: makkelijk om te zitten, goede belichting etc) lage taluds gecreëerd worden.

Evolutief niets doen

Die taluds – de randen dus van de  zogeheten vallei - geven in de eerste fases mee de grenzen aan tussen het ‘klassieke’ park en het omliggende braakland dat in latere fases bebouwd wordt of zal evolueren tot een later deel van het park. Zo kan er al snel een stuk van het park worden opengesteld terwijl je nog (visueel) kan genieten van de open ruimten zolang die niet bebouwd zijn.

Wat betreft de invulling van die ‘tijdelijke’ ruimten – je weet niet op voorhand wat er juist wanneer gebouwd wordt - werden verschillende mogelijke pistes gegeven. Van zeer lichte ingrepen tot wat zwaardere. Wij zijn blij om te melden dat uiteindelijk besloten werd niéts te doen. Want waarom alles omploegen om er een bloemenmengsel in te zaaien als het terrein van nature al vol staat met prachtige bloemen?

Omheind T&T-parkje?

Het evolutief idee zit ook in het feit dat er geen tabula rasa wordt gemaakt van het bestaande. Integendeel, de bedoeling is net om gebruik te maken van bestaande elementen. In een eerste fase kan al snel begonnen worden met de creatie van een demi-vallée die later in het ruimere concept wordt geïntegreerd. Deze zou vertrekken van de Jubelfeestbrug tot ergens in het midden van de T&T-site. En waarom eerst slechts een stuk van de vallei? Om de simpele reden dat de overheid de eigenaars verplichtte in een eerste fase 2 ha ter beschikking te stellen als park.

Aanvankelijk waren de overheden en de eigenaars van plan een tijdelijk parkje in te richten rond de Jubelfeestbrug. Een parkje dat er waarschijnlijk toch maar wat verloren zou bij liggen en – nog erger! - omheind zou worden. Dat idee is dus omgebogen in een snelle opening van het eerste deel van het uiteindelijke park.  Wij vreesden ook hier plots op een hek te stoten, maar er werd ons verzekerd dat het eerste deel van het park geen cul-de-sac zal zijn. Het traject zal dus doorlopen tot de Havenlaan.

En de toegang?

De toegangen tot de site zijn essentieel om de site goed te laten functioneren en publiek te maken. Ze komen grotendeels overeen met de toegangen voorzien in het richtschema . Om het hoogteverschil te overwinnen denkt men aan op het eerste gezicht enigszins bizarre stalen constructies. Die hebben het voordeel dat je er desnoods een lift in kwijt kan en dat je de begroeiing op de taluds ongemoeid laat. En de parkwachters kunnen er al eens beschut een tas koffie gaan drinken.

Als de onderhandelingen met de eigenaar vlot lopen - ze zijn al een jaar aan het onderhandelen, tijd om te landen dus! - kan er al in het voorjaar van 2012 begonnen worden aan de eerste fase! Ook de onderhandelingen met de NMBS zijn volop bezig. Die zijn nodig om van de oude spoorwegbedding een groene link te maken die T&T verbindt met het Bockstaelplein. En met park L28.

II. Smaller park door 6B?

Wanneer je de kaart van het geplande park ziet, valt meteen op dat dat park richting Havenlaan - spijtig genoeg - behoorlijk versmalt. We zijn hier dan ook op de 6B (zie kaart) en ook daar heeft de eigenaar plannen. De 6B is een stukje T&T dat juridisch gezien uit zijn context werd gewrikt en min of meer apart van de rest kan gepland worden. Ondanks de pogingen tot globale planning via een richtschema  en een bijzonder bestemmingsplan (BBP/PPAS) in aanmaak.

Hoe dan ook: in 2009 zagen we vrij verontrustende plannen voor deze zone (voor wie het wilt weten: dat was in het kader van het openbaar onderzoek van het lastenboek voor een milieueffectenstudie). Niet dat we iets hebben tegen het ambitieuze passieve kantoorgebouw voor Leefmilieu Brussel; wel zagen we dé toegangspoort tot een nieuw groot park verworden tot een ingang van... ondergrondse parkeergarages.

Ondertussen werd in juni 2011 de effectenstudie afgesloten en zou een en ander grondig zijn bijgeschaafd. De vergunningsaanvraag zou nog deze herfst in openbaar onderzoek gaan. En dat is waarschijnlijk het geval wanneer je dit leest. De eigenaars hopen op een vergunning (dus voor de herinrichting van de 6B y compris het BIM-gebouw)  begin 2012 en afgeronde werken begin 2014.

III NO BILC! Wat nu?

Het wordt al eens vergeten, maar een behoorlijk stuk T&T is in handen van de Haven van Brussel. Sinds enkele snoodaards de plannen voor het geplande distributiecentrum BILC saboteerden, wist de Haven even niet goed wat te doen met dit zeer strategisch gelegen terrein. En vandaag weten ze het nóg niet echt goed. Het is wel geweten dat ze het huidige enigszins verouderde distributiecentrum (TIR) – naast de site van het BILC - willen moderniseren én uitbreiden. Die plannen brachten de geplande (en noodzakelijke!) verbinding tussen de Maritiemwijk in Molenbeek en de Maria-Christinawijk in Laken behoorlijk in gevaar. Gevaar geweken echter. Het richtschema bleek geen vod te zijn, de regering voerde de druk op en de Haven sloeg aan het hertekenen.

De uitbreiding van het TIR beslaat echter maar een klein deel van het terrein. Het grootste stuk willen ze in de toekomst samen ontwikkelen met de GOMB. Want je weet: de GOMB bouwt niet alleen middenklassewoningen maar beheert ook menig industrieterrein.

Een masterplan is er nog niet. Hopelijk wil men niet één moloch creëren maar wel verschillende kleinere bedrijven. Dat zou het project economisch minder kwetsbaar maken en zeker veel makkelijker te integreren. Wie weet is er nog plaats om tussen die bedrijven door een  aftakking van het park te voorzien. De Havens van Antwerpen en Gent doen het, waarom die van Brussel niet?

Er wordt momenteel hard gepland achter de schermen. We weten enkel dat er nog dit jaar een mobiliteitsstudie wordt afgewerkt en dat ze in het eerste semester van 2012 hun dossier willen rond hebben. Het is allemaal een beetje geheimzinnig en wij hopen vooral op wat meer transparantie. Kwestie van BILC-scenario bis te vermijden.

Wat we in eerste instantie zeker willen vermijden, is het snel-snel ten gelde maken van de terreinen zonder te weten waar naar toe. Dit gaat regelrecht in tegen het idee van het evolutieve park waarbij de nog niet bebouwde delen een essentiële rol spelen. Én het zou een (zeer) interessant stuk natuur vernietigen nog voor men weet of die natuur al dan niet gedeeltelijk te integreren is in de nieuwe plannen.

Egaliseringswerken zijn vandaag echter al volop aan de gang. De haven wil het terrein snel ten gelde maken en vreest dat de onderhandelingen over de uiteindelijke bestemming nog wel 4 à 5 jaar kunnen duren. Langer dan de regeringsonderhandelingen!

T&Trammerdetram

Iedereen zegt al jaren dat al die ontwikkelingen op en rond T&T gepaard moeten gaan met een nieuwe efficiënte tramlijn. Het is niet voor niets dat er een brug over het kanaal werd ontworpen én gebudgetteerd, de Picardbrug. Welk tracé die tram zal volgen weet echter nog altijd niemand.

De administratie, Mobiel Brussel, lanceerde pas in januari 2011 – na enkele gecontesteerde voorstellen - een echte studie naar de voor- en nadelen van de vele mogelijke trajecten. De beste werden eruit gefilterd. De resultaten zouden in september 2011 worden toegelicht op een debatavond maar... dat feestje ging niet door. Te gevoelige materie. Er moeten nog altijd belangrijke knopen worden doorgehakt en ook de Havenlaan-saga speelt een rol.

Eén van de trajecten die sowieso als zeer gunstig werd geëvalueerd, loopt namelijk een stuk langs diezelfde laan. Om wat verderop – al dan niet via T&T – ook de toekomstige bewoners van het Tivoli-project (zie verderop) en de scholen (bestaande en nog te bouwen) van efficiënt openbaar vervoer te voorzien. De geplande heraanleg van de Havenlaan was/is daar niet op voorzien. Het zou zelfs onmogelijk zijn.  Waardoor duurdere alternatieven moeten worden bekeken. Eerlijk is eerlijk: we vonden ook iemand die zegt dat het desnoods wél kan, zo’n tramlijn nadien nog toevoegen. Wij onthouden: veel gedoe en nog een reden waarom het goed is dat de plannen even stil liggen.

Deze winter moet de studie klaar zijn en wordt de synthese hopelijk publiek gemaakt!

Tivoli & co

Op de Tivoli-site , vlak naast T&T, plant de GOMB een volledig nieuwe wijk met meer dan 500 woningen en een bedrijvencentrum voor bedrijven in de ecologische sector. Zoiets plan en bouw je niet op één dag, maar ’t gaat vooruit. De eerste plannen dateren van 2008 en de werken zouden al starten in 2013. Om af te ronden in 2014. Hiermee zou Tivoli wel eens de eerste prijs kunnen wegkapen in de race van de in de steigers staande projecten op en rond T&T.

Sinds het eerste plan werd alvast de publieke ruimte herbekeken, zodat het project zich meer opent naar de omliggende wijk. Om de al dan niet psychologische grens tussen de nieuwe en de bestaande wijk nog meer te verkleinen, pleiten wij hier ook voor een minimum van 20% sociale woningen (zie artikel p.&&). Onherkenbaar tussen de middenklassewoningen.

De GOMB is van plan participatiedeskundigen aan te stellen om hen te begeleiden bij de verdere uittekening van het project.

Byrhh

Het beschermde Byrhh ligt naast ‘Tivoli’ en aan één van de toekomstige toegangspoorten van T&T. Het OCMW van de Stad Brussel wil het gebouw transformeren tot een centrum voor semi-industriële economische activiteiten en een kinderdagverblijf voor de wijkbewoners en de werknemers van de bedrijven. Ook het OCMW wil klaar zijn in 2014. Wij zijn alvast nieuwsgierig welke semi-industriële activiteiten ze juist voor ons in petto hebben.

UP-site en Havenhuis

Voor de volledigheid vermelden we nog eens de 252 woningen die Atenor plant in haar UP-project, een Havenhuis, de reconversie van de oude scheepvaartschool (nvdr: Bulex) ...

Kortom: het bougeert daar aan ’t kanaal en zo te zien wordt 2014 het kanteljaar.

Steyn Van Assche

Je kunt het volledige artikel in pdf-vorm lezen in

ALERT 373 - november-december
 

 

6A is het deel waar het Koninklijk Pakhuis op staat, 6B de rest.
Een typisch 19de eeuw Brussel park waarvan we weldra misschien eens een moderne versie  van zullen zien op T&T